مدفوع‌خواری در سگ‌ها؛ یک رفتار عجیب با دلایلی فراتر از تصور ما

تصور کنید در حال قدم زدن در پارک با سگتان هستید که ناگهان چیزی را روی زمین پیدا می‌کند، با دقت بو می‌کشد و قبل از اینکه فرصت واکنش داشته باشید، آن را می‌خورد! احتمالاً اولین سؤالی که به ذهنتان می‌رسد این است: «چرا؟ شاید غذای کافی نخورده»
اما پشت این رفتار عجیب و ناخوشایند، دلایلی وجود دارد که شاید آن‌قدرها هم عجیب نباشد؛ از غریزه و عادت گرفته تا عوامل رفتاری و حتی برخی مشکلات جسمی.
اما چرا بعضی سگ‌ها مدفوع می‌خورند و آیا این رفتار واقعاً نگران‌کننده است؟
در ادامه با باپت همراه باشید تا علل اصلی مدفوع‌خواری (Coprophagy) در سگ‌ها را با هم بررسی کنیم.

تازگی مدفوع

مدفوع‌خواری عمدتاً مربوط به مدفوع تازه است؛ به‌طوری‌که در مطالعات، بیش از ۹۰ درصد موارد گزارش‌شده مربوط به مدفوعی با نهایتا دو روز قدمت بوده است.
مدفوع تازه احتمالاً از نظر سگ ها ،به دلیل بو و بافت جذاب‌تر، تحریک‌کننده‌تر است. همچنین ترکیبات فرّار حاصل از تخمیر و برخی مواد غذایی هضم‌نشده هنوز در آن وجود دارد. با گذشت زمان، تغییرات محیطی باعث تغییر بو و ساختار مدفوع شده و احتمالاً جذابیت آن را برای سگ ها کاهش میدهد.

رفتار غریزی و ارتباط آن با تازگی مدفوع

این رفتار ممکن است ریشه‌ای تکاملی داشته باشد و از اجداد سگ‌ها، یعنی گرگ‌ها، به ارث رسیده باشد.
یکی از فرضیه‌های مطرح این است که خوردن مدفوع تازه به پاک نگه داشتن محل زندگی و کاهش احتمال آلودگی انگلی کمک می کند. بسیاری از انگل‌های روده‌ای که در مدفوع سگ‌سانان دفع می‌شوند، بلافاصله پس از دفع، در مرحله عفونی قرار ندارند و برای رسیدن به مرحله عفونی به زمان نیاز دارند.
بنابراین، حذف سریع مدفوع از محیط می‌تواند احتمال تبدیل برخی تخم‌های حاوی انگل را به فرم عفونی کاهش دهد.
در واقع، شاید چیزی که امروزه برای ما یکی از چندش‌آورترین رفتارهای سگ است، در گذشته بخشی از یک سازوکار طبیعی برای پاکیزه نگه داشتن محل زندگی و کاهش خطر آلودگی انگلی بوده باشد.

سن

توله‌ها به دلیل رفتارهای اکتشافی، کنجکاوی نسبت به محیط و رفتارهای تقلیدی از مادر ممکن است مدفوع را نیز در جریان همین مورد وارد دهان خود کنند.
در برخی سگ‌ها، این تجربه ممکن است به مرور به یک عادت تبدیل شود. با این حال، افزایش سن لزوماً به معنی از بین رفتن این رفتار نیست.

آیا مدفوع‌خواری نگران‌کننده است؟

در بسیاری از موارد، مدفوع‌خواری می‌تواند یک رفتار نسبتاً شایع و رفتاری باشد و لزوماً به معنای وجود بیماری نیست.
با این حال، اگر این رفتار همراه با کاهش وزن، اسهال، استفراغ یا تغییر واضح در حجم و دفعات دفع مدفوع باشد، بهتر است احتمال وجود یک مشکل زمینه‌ای بررسی شود و با دامپزشک مشورت کنید.
پس دفعه بعد که سگتان تصمیم گرفت سراغ یک «میان‌وعده به‌شدت چندش‌آور» برود، قبل از اینکه فقط بگویید «چقدر کثیف!» یادتان باشد که پشت این رفتار عجیب، ممکن است داستانی از غریزه و حتی تکامل پنهان شده باشد.

مخصوص دامپزشکان

در صورتی که علل رفتاری و فیزیولوژیک شایع بررسی و رد شوند، باید به‌ویژه به بیماری‌ها و شرایط همراه با Polyphagia توجه کرد.
بیماری‌های همراه با Polyphagia
این گروه از نظر بالینی اهمیت بیشتری دارد. هر بیماری یا دارویی که باعث افزایش غیرطبیعی اشتها شود، می‌تواند انگیزه جست‌وجوی غذا را افزایش داده و در نتیجه احتمال بروز Coprophagy را بیشتر کند.

Diabetes mellitus

افزایش اشتها (Polyphagia) همراه با کاهش وزن، PU/PD و Hyperglycemia باید Diabetes mellitus را در فهرست تشخیص‌های افتراقی قرار دهد.
در این بیماران، با وجود دریافت کالری کافی، گلوکز به‌درستی وارد سلول‌ها نمی‌شود و بدن در شرایطی شبیه گرسنگی سلولی قرار می‌گیرد.
بررسی Blood glucose و Urinalysis می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای ارزیابی بیمار باشد.

Hyperadrenocorticism (HAC)

Polyphagia یکی از تظاهرات کلاسیک Hyperadrenocorticism است.
در سگ مبتلا ممکن است Polyphagia همراه با PU/PD، Panting، Abdominal distension و Muscle weakness مشاهده شود و در برخی موارد Coprophagy نیز به دنبال افزایش اشتها بروز کند.
در صورت وجود علائم بالینی سازگار، CBC و Serum biochemistry می‌توانند سرنخ‌های اولیه‌ای در اختیار دامپزشک قرار دهند. در موارد مشکوک، تست‌های اختصاصی‌تر مانند ACTH stimulation test و LDDST برای بررسی محور HPA مورد استفاده قرار می‌گیرند.

Exocrine Pancreatic Insufficiency (EPI)

در EPI، ترکیب Polyphagia، کاهش وزن و مدفوع حجیم، شل و گاهی چرب یک الگوی بالینی مهم محسوب می‌شود.
در این بیماران، Coprophagy می‌تواند به‌صورت ثانویه و در ارتباط با اختلالات گوارشی، سوءجذب و تغییر ویژگی‌های مدفوع دیده شود.
بنابراین، در سگی که مدفوع‌خواری با کاهش وزن و تغییرات قابل‌توجه در مدفوع همراه است، EPI نیز باید در فهرست DDx قرار گیرد.

منابع:

Prevalence of spurious parasites identified in feces of dogs and correlation with true canine parasitism — 2025

Evaluation of the Influence of Coprophagic Behavior on Digestibility, Fecal pH, and Fermentative Metabolites in Dogs — 2022