۱۰ بیماری قابل انتقال از سگ و گربه به انسان و راه‌های پیشگیری
سگ و گربه برای بسیاری از خانواده‌ها عضوی دوست‌داشتنی هستند و نگهداری مسئولانه از آن‌ها معمولاً با رعایت چند اصل ساده، ایمن‌تر می‌شود. با این حال، بعضی عفونت‌ها و انگل‌ها می‌توانند میان حیوان و انسان منتقل شوند؛ به این بیماری‌ها بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان یا «زئونوز» گفته می‌شود.
پاسخ کوتاه: مهم‌ترین راه کاهش خطر بیماری‌های قابل انتقال از سگ و گربه، شستن دست‌ها پس از تماس با حیوان یا مدفوع او، جمع‌کردن به‌موقع مدفوع، کنترل کک و کنه، واکسیناسیون و پیگیری منظم وضعیت سلامت حیوان با دامپزشک است. کودکان، سالمندان، افراد باردار و کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند باید در تماس با مدفوع، گازگرفتگی، خراش و حیوان بیمار احتیاط بیشتری داشته باشند.
۱. کرم کدو
کرم کدو می‌تواند در اثر بلعیده‌شدن اتفاقی یک کک آلوده از سگ یا گربه به انسان منتقل شود. در متن‌های مربوط به این عفونت، درد شکم، اسهال و خارش مقعد به‌عنوان نشانه‌های احتمالی مطرح می‌شوند.
پیشگیری: کنترل منظم کک در حیوان و محیط زندگی، رسیدگی به آلودگی‌های انگلی طبق نظر دامپزشک و شستن دست‌ها پس از تماس با حیوان اهمیت دارد.
۲. قارچ پوستی یا درماتوفیتوز
قارچ پوستی یا درماتوفیتوز در سگ و گربه دیده می‌شود و می‌تواند به انسان انتقال پیدا کند. قرمزی، خارش، التهاب دایره‌ای‌شکل و ریزش موی سکه‌ای از علائمی هستند که در متن حاضر برای درگیری پوستی انسان ذکر شده‌اند.
پیشگیری: تماس نزدیک با ناحیه دارای ضایعه پوستی را محدود کنید، دست‌ها را بشویید و وسایل یا محل استراحت حیوان را تمیز نگه دارید. اگر حیوان ریزش مو یا ضایعه پوستی دارد، برای بررسی علت به دامپزشک مراجعه کنید؛ این علائم می‌توانند علت‌های متفاوتی داشته باشند.
۳. کرم گرد
کرم گرد می‌تواند از راه تماس با مدفوع حاوی تخم انگل و سپس واردشدن تخم‌ها به دهان منتقل شود. بچه‌گربه‌ها و توله‌سگ‌ها ممکن است آلوده باشند و تخم انگل را از راه مدفوع منتشر کنند. بیشتر افراد ممکن است علامت شدید نداشته باشند، اما در متن اصلی علائمی مانند ناراحتی معده، اختلال بینایی و تشنج نیز برای موارد دیگر ذکر شده است.
پیشگیری: مدفوع حیوان را هر روز با دستکش جمع کنید، آن را در کیسه دربسته در سطل زباله بیندازید و پس از آن دست‌ها را کامل بشویید. اجازه ندهید کودکان با خاک یا شن آلوده به مدفوع حیوان بازی کنند.
۴. کرم قلاب‌دار
کرم قلاب‌دار نیز می‌تواند از راه مدفوع حیوان منتشر شود. تماس مستقیم پوست با خاک یا شن آلوده، مانند راه‌رفتن با پای برهنه، یکی از مسیرهای مطرح‌شده برای انتقال است. ناراحتی گوارشی، از دست‌دادن خون و کم‌خونی از پیامدهای احتمالی عنوان شده‌اند.
خدمات‌دهنده‌های پیشنهادی باپت
برای دریافت مشاوره یا خدمات مرتبط با این مقاله، می‌توانید با متخصص‌های زیر در ارتباط باشید.
پیشگیری: در محیط‌های خاکی یا شنی مشکوک با پای برهنه راه نروید، مدفوع حیوان را سریع جمع کنید و برنامه کنترل انگل حیوان را با دامپزشک هماهنگ کنید.
۵. بیماری خراش گربه
بیماری خراش گربه زمانی می‌تواند مطرح شود که گربه پوست فرد را با چنگ یا گاز زخمی کند یا زخم باز را لیس بزند. در متن اصلی، باکتری Bartonella henselae و نقش کک در آلوده‌شدن گربه توضیح داده شده است. تورم غدد لنفاوی، تب، سردرد و کاهش اشتها از علائم احتمالی ذکرشده هستند.
پیشگیری: با گربه به‌صورت آرام و بدون تحریک بازی کنید تا احتمال چنگ یا گازگرفتن کمتر شود، ناخن‌ها را با روش مناسب کوتاه نگه دارید، کک را کنترل کنید و هر خراش یا گازگرفتگی را با آب و صابون بشویید. اگر زخم عمیق است یا نشانه‌های بیماری ایجاد شد، ارزیابی پزشکی لازم است.
۶. لپتوسپیروز
باکتری لپتوسپیرا می‌تواند در ادرار سگ یافت شود. در انسان، علائمی شبیه سرماخوردگی یا آنفلوآنزا مانند تب، لرز، سردرد، بدن‌درد، استفراغ و اسهال ممکن است دیده شود. متن اصلی به احتمال درگیری شدید کبد، کلیه یا مغز در برخی موارد نیز اشاره می‌کند.
پیشگیری: از تماس بدون محافظ با ادرار حیوان خودداری کنید، محل را با رعایت بهداشت تمیز کنید و پس از تماس دست‌ها را بشویید. اگر سگ شما بی‌حال است یا تغییرات غیرعادی در وضعیت سلامتش دارد، بررسی دامپزشکی را به تأخیر نیندازید.
۷. توکسوپلاسموز
توکسوپلاسموز با انگل Toxoplasma gondii شناخته می‌شود. تماس با مدفوع گربه آلوده یکی از راه‌های مطرح‌شده در متن است؛ گوشت نپخته و سبزیجات نشسته نیز به‌عنوان منابع احتمالی دیگر ذکر شده‌اند. علائم می‌تواند شامل تورم غدد و درد عضلانی شبیه آنفلوآنزا باشد.
چرا بارداری نیازمند احتیاط بیشتر است؟ در متن اصلی آمده است که این عفونت می‌تواند جنین را درگیر کند و خطر ناهنجاری یا سقط جنین را به همراه داشته باشد. افراد باردار بهتر است نظافت ظرف خاک گربه را به فرد دیگری بسپارند. در صورت اجبار، استفاده از دستکش و شستن کامل دست‌ها ضروری است. هرگونه نگرانی درباره بارداری باید با پزشک پیگیری شود.
۸. طاعون
طاعون در متن حاضر با باکتری Yersinia pestis و کک‌ها مرتبط دانسته شده است؛ کک آلوده می‌تواند سگ‌ها و گربه‌ها را درگیر کند و گزش کک آلوده برای انسان خطر ایجاد کند. طاعون درمان‌نشده می‌تواند بسیار جدی باشد.
پیشگیری: کنترل کک در حیوان و محیط خانه، به‌ویژه در صورت رفت‌وآمد حیوان در فضای باز، یک اقدام کلیدی است. با مشاهده کک یا خارش غیرعادی، موضوع را با دامپزشک مطرح کنید.
۹. هاری
هاری یک بیماری ویروسی است که در متن اصلی، انتقال آن از طریق بزاق حیوان آلوده و به‌ویژه گازگرفتگی توضیح داده شده است. پس از شروع بیماری، هاری می‌تواند کشنده باشد؛ بنابراین پیشگیری و اقدام سریع پس از تماس مشکوک اهمیت زیادی دارد.
اگر سگ یا گربه گاز گرفت، چه کار کنیم؟ محل گازگرفتگی یا خراش را فوراً با آب و صابون بشویید و برای ارزیابی پزشکی سریع اقدام کنید؛ به‌خصوص اگر حیوان ناشناس، بی‌سرپرست یا وحشی بوده است. درباره نیاز به اقدامات پیشگیری پس از گزش، تصمیم باید توسط پزشک یا مرکز درمانی گرفته شود و نباید فقط بر اساس ظاهر حیوان یا سابقه‌ای که از واکسیناسیون او می‌دانید تصمیم بگیرید. واکسیناسیون منظم حیوان خانگی نیز باید طبق برنامه دامپزشک پیگیری شود.
۱۰. بیماری لایم
بیماری لایم در متن اصلی به باکتری Borrelia burgdorferi و کنه‌ها نسبت داده شده است. حیوانات خانگی می‌توانند کنه را ناخواسته وارد محیط زندگی کنند. قرمزی و راش پوستی، بی‌حالی، لرز، تب، درد مفصل و تورم غدد لنفاوی از علائم ذکرشده هستند. در متن همچنین به عوارضی مانند فلجی صورت، تپش قلب و مننژیت در صورت درمان‌نشدن اشاره شده است.
پیشگیری: پس از حضور سگ یا گربه در فضای باز، بدن و موهای او را از نظر کنه بررسی کنید. کنه‌ها را با دست خالی جدا نکنید و برای انتخاب روش کنترل کنه یا رسیدگی به آلودگی، از دامپزشک راهنمایی بگیرید.
چک‌لیست پیشگیری از بیماری‌های قابل انتقال از سگ و گربه
- پس از نوازش حیوان، تمیزکردن ظرف خاک، جمع‌کردن مدفوع یا تماس با ادرار حیوان، دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
- مدفوع سگ یا گربه را روزانه با دستکش جمع کنید و در کیسه دربسته دور بیندازید.
- برنامه واکسیناسیون، کنترل کک و کنه و درمان‌های ضدانگلی حیوان را منظم و زیر نظر دامپزشک انجام دهید.
- اجازه ندهید حیوان زخم باز انسان را لیس بزند.
- کودکان را به شستن دست‌ها پس از بازی با حیوان و پیش از غذاخوردن عادت دهید.
- گوشت را نپخته مصرف نکنید و سبزیجات را پیش از مصرف به‌خوبی بشویید.
- در صورت گازگرفتگی، خراش عمیق، تماس مشکوک با حیوان بی‌سرپرست یا بروز علائم در خودتان، پیگیری پزشکی را جدی بگیرید.
چه زمانی برای حیوان خانگی به دامپزشک مراجعه کنیم؟
ریزش مو یا ضایعه پوستی، وجود کک یا کنه، تغییر غیرعادی در حال عمومی حیوان، اسهال و هر نگرانی درباره واکسیناسیون یا انگل‌زدایی، نیاز به بررسی حرفه‌ای دارد. برای برنامه‌ریزی مراقبت‌های پیشگیرانه و مطرح‌کردن نگرانی‌های مربوط به سلامت سگ یا گربه‌تان می‌توانید از خدمات دامپزشکی باپت استفاده کنید.
سوالات متداول
آیا باید به‌خاطر بیماری‌های مشترک، از نگهداری سگ یا گربه صرف‌نظر کرد؟
خیر. هدف از دانستن بیماری‌های مشترک، ترساندن یا کنارگذاشتن حیوان نیست؛ بلکه کمک می‌کند با بهداشت روزمره، کنترل انگل‌ها و مراقبت دامپزشکی، خطرها را کاهش دهید.
مهم‌ترین کار بعد از تمیزکردن مدفوع سگ یا گربه چیست؟
مدفوع را با دستکش جمع کنید، در کیسه دربسته دور بیندازید و دست‌ها را با آب و صابون بشویید. این کار برای کاهش احتمال تماس با تخم انگل‌ها و عوامل بیماری‌زا اهمیت دارد.
آیا زنان باردار می‌توانند از گربه نگهداری کنند؟
نگهداری از گربه لزوماً ممنوع نیست، اما بهتر است فرد باردار ظرف خاک را تمیز نکند و برای نگرانی‌های مرتبط با توکسوپلاسموز با پزشک خود مشورت کند.
پس از گازگرفتگی سگ یا گربه چه اقدامی لازم است؟
زخم را سریع با آب و صابون بشویید و برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید. این موضوع به‌ویژه در گازگرفتگی توسط حیوان ناشناس، بی‌سرپرست یا وحشی اهمیت دارد.
