تومورهای پستانی در سگ‌ها و گربه‌ها: علائم، تشخیص و درمان
تومورهای پستانی در سگ‌ها و گربه‌ها به ایجاد توده در بافت غدد پستانی گفته می‌شود و می‌تواند خوش‌خیم یا بدخیم باشد. این تومورها بیشتر در حیوانات ماده و به‌ویژه حیوانات عقیم‌نشده دیده می‌شوند، اما ابتلا در نرها نیز هرچند نادر، ممکن است رخ دهد. هر برجستگی، زخم یا ترشح جدید در امتداد پستان‌ها باید در اولین فرصت توسط دامپزشک بررسی شود؛ ظاهر توده به‌تنهایی خوش‌خیم یا بدخیم بودن آن را مشخص نمی‌کند.
غدد پستانی سگ و گربه کجا قرار دارند؟
غدد پستانی وظیفه تولید شیر برای تغذیه نوزادان را دارند. این غدد از ناحیه سینه تا پایین شکم، در دو ردیف قرار گرفته‌اند و سرپستان‌ها محل تقریبی قرارگیری آن‌ها را نشان می‌دهند. تومورها ممکن است به شکل یک برجستگی کوچک آغاز شوند و با گذشت زمان بزرگ‌تر یا گسترده‌تر شوند. گاهی نیز بیش از یک غده پستانی درگیر می‌شود.
آیا تومور پستانی در سگ و گربه همیشه سرطان است؟
خیر. تومورهای پستانی معمولاً به دو گروه خوش‌خیم و بدخیم تقسیم می‌شوند. در متن‌های بالینی، حدود نیمی از تومورهای پستانی در سگ‌ها و حدود ۱۵ درصد از آن‌ها در گربه‌ها خوش‌خیم گزارش شده‌اند؛ بنابراین، احتمال بدخیم بودن توده‌های پستانی در گربه‌ها بیشتر است. تعیین نوع توده به معاینه و نمونه‌برداری نیاز دارد.
تومورهای خوش‌خیم ممکن است شامل آدنوما یا تومورهای خوش‌خیم مختلط باشند. تومورهای بدخیم نیز می‌توانند انواعی از کارسینوم، از جمله کارسینوم ساده، جامد، درجا یا پاپیلاری کیستی باشند. تومور بدخیم توانایی انتشار به بافت‌ها و اندام‌های دیگر را دارد.
علائم تومور یا سرطان پستان در سگ و گربه
مهم‌ترین علامت، مشاهده یا لمس یک یا چند توده در امتداد غدد پستانی است. با این حال، علائم دیگری نیز ممکن است دیده شوند:
- برجستگی تکی یا چند توده در یک یا چند غده پستانی
- بزرگ شدن تدریجی توده یا تغییر محسوس در شکل آن
- التهاب، قرمزی، زخم یا ترشح از پوست روی غده پستانی
- لیسیدن مکرر ناحیه در گربه‌ها
- بوی ناخوشایند در صورت عفونت یا آسیب شدید بافت
- تورم غدد لنفاوی نزدیک توده
- بی‌اشتهایی، بی‌حالی یا کاهش حال عمومی در مراحل پیش‌رونده
- مشکل تنفسی در صورت انتشار بیماری به ریه‌ها
برخی توده‌ها هنگام لمس متحرک‌تر و برخی به پوست یا بافت زیرین چسبیده به نظر می‌رسند؛ اما این ویژگی‌ها تشخیص قطعی نیستند. از فشار دادن، ماساژ دادن یا تلاش برای تخلیه توده خودداری کنید.
چه عواملی خطر تومورهای پستانی را افزایش می‌دهند؟
علت دقیق همه تومورهای پستانی مشخص نیست، اما نقش عوامل هورمونی و ژنتیکی مطرح شده است. ابتلا در سگ‌ها و گربه‌های ماده عقیم‌نشده بیشتر دیده می‌شود. در سگ‌ها، عقیم‌سازی پیش از نخستین فحلی با کاهش قابل‌توجه خطر تومور پستانی همراه دانسته شده است.
در متن‌های موجود، برخی نژادهای سگ از جمله توی پودل، مینیاتور پودل، انگلیش اسپرینگر اسپانیل، بریتانی، انگلیش کوکر اسپانیل، انگلیش ستر، پوینتر، ژرمن شپرد، مالتیز و یورکشایر تریر با خطر بالاتر گزارش شده‌اند. میانگین سن تشخیص در سگ‌ها حدود ۱۰٫۵ سال ذکر شده و این تومورها در سگ‌های زیر ۵ سال کمتر دیده می‌شوند.
اگر زیر پستان سگ یا گربه توده لمس کردیم، چه کار کنیم؟
منتظر بزرگ شدن توده نمانید. زمان مراجعه را ثبت کنید، محل و اندازه تقریبی توده را یادداشت کنید و حیوان را برای معاینه ببرید. اگر توده زخم شده، خونریزی یا ترشح دارد، دردناک است، سریع بزرگ می‌شود یا حیوان بی‌حال و کم‌اشتها شده است، ارزیابی دامپزشکی را با تأخیر انجام ندهید.
خدمات‌دهنده‌های پیشنهادی باپت
برای دریافت مشاوره یا خدمات مرتبط با این مقاله، می‌توانید با متخصص‌های زیر در ارتباط باشید.
تشخیص تومور پستانی چگونه انجام می‌شود؟
دامپزشک ابتدا سابقه سلامت و تولیدمثل حیوان، از جمله وضعیت عقیم‌سازی و چرخه‌های فحلی، را بررسی می‌کند و سپس معاینه کامل انجام می‌دهد. بسته به شرایط، آزمایش خون، بررسی ادرار، تصویربرداری از قفسه سینه و شکم یا سونوگرافی شکم ممکن است برای ارزیابی وضعیت عمومی و بررسی احتمال انتشار تومور پیشنهاد شود.
نمونه‌برداری از توده و غدد لنفاوی
برای مشخص شدن ماهیت توده، ممکن است از روش‌هایی مانند آسپیراسیون با سوزن نازک (FNA) یا بیوپسی استفاده شود. غدد لنفاوی نزدیک نیز در معاینه اهمیت دارند و ممکن است از آن‌ها نمونه‌برداری شود. در گربه‌ها، به‌دلیل احتمال بالاتر بدخیمی، تصمیم درباره نمونه‌برداری و جراحی باید با دقت و بر اساس نظر دامپزشک گرفته شود.
درمان تومورهای پستانی در سگ و گربه
برنامه درمان به عواملی مانند اندازه توده، تعداد غدد درگیر، نوع تومور، وضعیت غدد لنفاوی، احتمال انتشار و شرایط عمومی سگ یا گربه بستگی دارد. جراحی در بسیاری از موارد، بخش اصلی درمان است. ممکن است فقط توده، یک غده، یک ردیف از غدد پستانی یا در شرایطی گسترده‌تر، بافت بیشتری برداشته شود.
در تومورهای تهاجمی یا مواردی که احتمال انتشار وجود دارد، دامپزشک ممکن است درمان‌های تکمیلی مانند شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی را مطرح کند. عقیم‌سازی نیز گاهی هم‌زمان با جراحی توده انجام می‌شود. انتخاب روش درمانی باید فردی باشد و تنها پس از ارزیابی کامل حیوان انجام شود.
برای بررسی توده پستانی، تصمیم‌گیری درباره جراحی یا پیگیری پس از درمان، می‌توانید از خدمات دامپزشکی باپت کمک بگیرید.
مراقبت از سگ یا گربه پس از درمان
مراقبت در خانه بخشی مهم از روند درمان است. داروها را فقط طبق دستور دامپزشک استفاده کنید و برای کاهش درد یا اضطراب، خودسرانه داروی انسانی یا مکمل به حیوان ندهید. محل جراحی را طبق آموزش دامپزشک بررسی کنید و در صورت مشاهده باز شدن بخیه، ترشح، تورم شدید، بی‌اشتهایی یا تغییر رفتار، با دامپزشک تماس بگیرید.
ویزیت‌های پیگیری، معاینه بدنی و در برخی موارد تصویربرداری از قفسه سینه می‌تواند برای بررسی عود یا انتشار بیماری لازم باشد. نوع غذا یا تغییر رژیم نیز، به‌خصوص در حیوانی که تحت درمان است یا اشتها ندارد، باید با نظر دامپزشک تعیین شود.
پیشگیری از تومور پستانی
عقیم‌سازی در سن مناسب و پیش از نخستین فحلی، یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش خطر تومورهای پستانی در سگ‌ها و گربه‌های ماده است. زمان مناسب عقیم‌سازی برای هر حیوان به سن، گونه، نژاد، وضعیت سلامت و برنامه تولیدمثل بستگی دارد؛ بنابراین بهتر است این تصمیم با دامپزشک گرفته شود.
علاوه بر آن، ماهی یک‌بار و با آرامش، امتداد دو ردیف پستان حیوان را بررسی کنید. هدف از این بررسی، تشخیص زودتر تغییرات جدید است، نه تشخیص‌گذاری در خانه.
پیش‌آگهی و طول عمر پس از تشخیص
پیش‌آگهی تومورهای پستانی یکسان نیست و به اندازه و نوع توده، خوش‌خیم یا بدخیم بودن آن، درگیری غدد لنفاوی و وجود یا نبود انتشار به اندام‌هایی مانند ریه بستگی دارد. به‌طور کلی، توده‌های کوچک‌تر و بیماری محدود به غدد پستانی، معمولاً نسبت به موارد دارای انتشار گسترده، وضعیت بهتری دارند.
هیچ عدد ثابتی برای طول عمر همه سگ‌ها و گربه‌های مبتلا وجود ندارد. دامپزشک پس از بررسی نتایج نمونه‌برداری، جراحی و تصویربرداری می‌تواند درباره وضعیت همان حیوان توضیح دقیق‌تری بدهد.
سؤالات متداول درباره تومورهای پستانی در سگ و گربه
آیا توده متحرک زیر پستان سگ حتماً خوش‌خیم است؟
خیر. متحرک بودن یا چسبندگی توده می‌تواند در معاینه اطلاعاتی به دامپزشک بدهد، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص قطعی نیستند. نمونه‌برداری و ارزیابی دامپزشکی لازم است.
آیا گربه نر یا سگ نر هم ممکن است تومور پستانی بگیرد؟
بله، اما این اتفاق نادر است. هر توده در مسیر غدد پستانی، در حیوان نر یا ماده، نیاز به معاینه دارد.
آیا عقیم‌سازی پس از ایجاد توده، آن را درمان می‌کند؟
خیر. عقیم‌سازی جایگزین بررسی و درمان توده موجود نیست. اگر توده لمس شده است، دامپزشک باید درباره نیاز به نمونه‌برداری، جراحی و سایر اقدامات تصمیم بگیرد.
آیا باید توده پستانی را در خانه چک یا دستکاری کنم؟
بررسی ملایم و مشاهده تغییرات می‌تواند مفید باشد، اما توده را فشار ندهید، ماساژ ندهید و برای تخلیه یا درمان آن از دارو و روش خانگی استفاده نکنید.
جمع‌بندی: توده پستانی در سگ یا گربه را نباید به امید برطرف شدن خودبه‌خودی نادیده گرفت. تشخیص زودهنگام و برنامه درمانی متناسب با شرایط حیوان، بهترین فرصت را برای مدیریت بیماری فراهم می‌کند.
