خشکی چشم سگ یا KCS؛ چرا ترشح غلیظ همیشه عفونت ساده نیست؟
مقدمه
ترشح زرد یا سبزرنگ چشم اغلب بهعنوان عفونت تلقی میشود، اما یکی از علتهای مهم ترشح عودکننده، کراتوکنژنکتیویت سیکا یا KCS است. در این بیماری تولید بخش آبی اشک کاهش مییابد و سطح چشم بدون محافظ کافی باقی میماند. تأخیر در درمان میتواند به زخم قرنیه، رگدارشدن، تجمع رنگدانه و کاهش بینایی منجر شود.
پاسخ مستقیم
اگر سگ ترشح غلیظ و چسبنده، قرمزی، پلکزدن زیاد، مالیدن چشم یا کدرشدن قرنیه دارد، چشم باید سریع معاینه شود. تشخیص با ظاهر ترشح بهتنهایی ممکن نیست؛ آزمایش اشک شیرمر، رنگآمیزی قرنیه و معاینه کامل لازماند. از قطره انسانی، داروی حاوی کورتون یا آنتیبیوتیک قدیمی خودسرانه استفاده نکنید.
لایه اشک چه کاری انجام میدهد؟
اشک مجموعهای از اجزای آبکی، چربی و مخاطی است که قرنیه را مرطوب نگه میدارد، مواد زائد را میشوید، اصطکاک پلک را کاهش میدهد، در دفاع در برابر میکروبها نقش دارد و سطح صاف لازم برای دید شفاف را ایجاد میکند. کاهش اشک باعث تجمع مخاط و مواد زائد روی سطح چشم میشود.
علائم و علتها
علائم شامل ترشح غلیظ، چسبیدن پلکها، قرمزی، جمعکردن چشم، مالیدن صورت، ظاهر خشک قرنیه، رگهای جدید، تیرگی یا رنگدانه و در موارد پیشرفته کاهش دید است. علتهای مهم شامل بیماری ایمنیواسطه، برخی داروها، بیماری عصبی، آسیب غده پلک سوم و برخی اختلالات عفونی یا مادرزادی است.
آزمایش اشک شیرمر و فلورسئین
در تست شیرمر، نوار باریک کاغذ مخصوص داخل پلک پایین قرار میگیرد و میزان خیسشدن آن طی حدود یک دقیقه اندازهگیری میشود. نتیجه باید همراه علائم و وضعیت قرنیه تفسیر شود. فلورسئین نیز قسمتهای آسیبدیده قرنیه را آشکار میکند. وجود زخم انتخاب دارو را تغییر میدهد؛ داروهای کورتونی در چشم زخمی میتوانند خطرناک باشند.
درمان
داروهای تعدیلکننده ایمنی موضعی مانند سیکلوسپورین یا تاکرولیموس در بیماران انتخابشده برای کاهش التهاب غدد و تحریک اشک استفاده میشوند. ژل یا قطره روانکننده از سطح چشم محافظت میکند. آنتیبیوتیک فقط زمانی استفاده میشود که شواهد عفونت یا زخم آلوده وجود داشته باشد. در موارد مقاوم، جراحی تخصصی ممکن است مطرح شود. بسیاری از بیماران به درمان طولانیمدت نیاز دارند.
روش صحیح استفاده از قطره
دستها را بشویید، ترشح سطحی را آرام پاک کنید، پلک پایین را کمی پایین بکشید، نوک ظرف را به چشم نزنید و قطره را در فضای پلک پایین بریزید. بین داروهای مختلف فاصله توصیهشده را رعایت کنید و نوبتها را ثبت کنید.
چه زمانی فوریت بیشتر است؟
بستهنگهداشتن چشم، کدورت آبی یا سفید قرنیه، فرورفتگی روی قرنیه، ضربه یا تماس شیمیایی، کاهش ناگهانی بینایی، خون داخل چشم، مردمکهای نابرابر، درد شدید یا بدترشدن سریع با وجود دارو نیازمند ارزیابی فوری است.
مثال عملی
یک شیتزو هر صبح ترشح سبز غلیظ دارد. قطره آنتیبیوتیک باقیمانده ترشح را موقتاً کم میکند اما مشکل برمیگردد. آزمایش شیرمر کاهش اشک و رنگآمیزی خراش سطحی قرنیه را نشان میدهد. درمان اصلی فقط آنتیبیوتیک نیست؛ باید تولید اشک افزایش یابد، سطح چشم مرطوب بماند و زخم نیز درمان شود.
اشتباهات رایج
یکیدانستن هر ترشح با عفونت؛ استفاده از قطره کورتونی بدون بررسی زخم؛ مصرف قطره انسانی ضدقرمزی؛ قطع دارو پس از بهترشدن ظاهر چشم؛ لمس چشم با نوک قطره؛ پاککردن خشن ترشح خشک؛ و تأخیر در مراجعه هنگام درد.
FAQ
آیا خشکی چشم باعث نابینایی میشود؟ در صورت درماننشدن ممکن است دید را کاهش دهد.
آیا ترشح سبز همیشه باکتریایی است؟ خیر؛ کاهش اشک نیز میتواند ترشح رنگی ایجاد کند.
آیا اشک مصنوعی کافی است؟ اغلب بخشی از درمان است و جای کنترل علت را نمیگیرد.
آیا بیماری واگیردار است؟ نوع ایمنیواسطه مسری نیست.
جمعبندی
خشکی چشم سگ اغلب پشت ترشح غلیظ و عودکننده پنهان میشود. آزمایش اشک، بررسی زخم و درمان مستمر میتواند از آسیب دائمی قرنیه جلوگیری کند.
منبع معتبر
VCA Animal Hospitals — Keratoconjunctivitis Sicca in Dogs
https://vcahospitals.com/know-your-pet/keratoconjunctivitis-sicca-kcs-or-dry-eye-in-dogs