دنیای خطرناک داخل منازل، از مسمومیت فلزات تا دارو ها و مواد شوینده

مسمومیت در حیوانات خانگی ، موضوعی مبتلا به صاحبان پت است که گاه با اندک لحظه ای غفلت از آن ها این مورد رخ می‌دهد . شناختن مواد سمی و دانستن اینکه در چنین شرایطی چه کاری باید انجام داد، می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت حیوان داشته باشد. به هر روی با توجه به اهمیت موضوع مسمومیت ، برآن شدیم تا در راستای مقاله ی قبلی در این مقاله نیز به سراغ سایر مواد شایع مسمومیت زا در حیوانات خانگی بپردازیم .

با باپت همراه باشید.

مسمومیت با فلزات سنگین

۱-روی
شایع ترین مسمومیت با فلزات ، ناشی از فلز روی است .سکه ، و ترکیبات قلع اندود ، حاوی این فلز هستند.به علت جذب سریع این فلز در دستگاه گوارش ، رساندن هر چه سریع تر حیوان به مراکز درمانی ، موثر ترین راهکار برای جلوگیری از مسمومیت پیش روست . از علائم گوارشی ایجاد شده می‌توان به اسهال ، استفراغ ، درد های شکمی و در موارد حاد تر ، قهوه ای شدن ادرار را به همراه دارد .

۲-سرب
مسمومیت با سرب سریع تر از روی رخ می‌دهد .این فلز در رنگ های ساختمانی ، فرآورده های نفتی ، گریس ، باتری و غیره وجود دارد . این فلز علاوه بر اثرات سمی روی سیستم عصبی ( تشنج و فلجی ناگهانی )، موجب درگیری های کلیوی ، گلبول قرمز نیز می‌شود . در صورت عدم رسیدگی به موقع می‌تواند موجب کوری ، اسپاسم عضلات دستگاه گوارش، پیچ خوردگی گردن نیز شود .

مسمومیت با مواد مخدر ( narcotic toxification )

۱- ماری جوانا ( weed یا گل )

این ماده از برگ گیاه شاهدانه گرفته می‌شود. خوردن شکلات ها و آبنبات های حاوی ماری جوانا از روی کنجکاوی و حتی در صورت مصرف در اطراف آن ها نیز باعث ایجاد مسمومیت می‌شود . تا نیم ساعت بعد از مصرف خوراکی و ۳ الی ۴ ساعت پس از smoking در اطراف حیوان ، نشانه های شروع علائم را شاهد خواهیم بود.
در مصارف اندک ، اسهال و استفراغ و علائم گوارشی و در حجم مصارف بالاتر، علائم عصبی بارز و نمود پیدا می‌کنند.

۲- کوکائین

کوکائین و مشتقات آن مانند کرک با علائم لرزش ، تعداد بالای ضربان قلب بطوری که حتی از روی پوست نیز قالب لمس است ، و گاها در مواردی تشنج و در نهایت مرگ حیوان را به همراه دارد .

۳- شیشه و آمفتامین

عمده ی مسمومیت ناشی از مواد مخدر صنعتی مانند آمفتامین مصرف داروهای لاغری در منازل و در دسترس قرار گرفتن آن ها برای حیوانات است .اولین و موثر ترین راهکار ، در دسترس نبودن دارو و مواد حاوی آمفتامین است . تفاوت آمفتامین با بقیه ی مواد مخدر ، تاخیر در بروز علائم بالینی ناشی از مصرف است و در صورت تردید در مصرف ، به علت جذب سریع و بالا به مراکز درمانی مراجعه کنید.

مسمومیت با دارو های ضد افسردگی

۱- سیتالوپرام ، فلوکستین و سر ترالین

گاها شاهد خواهید بود که چند ساعت پس از تنها بودن حیوان خانگی در منزل و بازگشت شما به منزل، با ورق های قرص گاز گاز شده و یا خالی از این قرص ها مواجه می‌شوید. داروهای ضد افسردگی غالبا در منازل وجود دارند و حیوانات خانگی از روی ماهیت کنجکاوی به مصارف این این دارو ها گرایش پیدا میکنند . چرخش حیوان به دور خود ، ناله های متداول ، درد های شکمی ، افتادن ناگهانی ( به علت کاهش قند خون ) از علائم مصرف این دارو ها هستند . به علت سرعت جذب بالای این قرص ها ، اتلاف وقت و عدم درمان به موقع ، می‌تواند موجب بروز علائم جبران ناپذیر شود .

مسمومیت با مواد شوینده

استفاده از مواد شوینده و سفید کننده ها و وایتکس عضوی جدا نا شدنی از منازل ماست. برای ضد عفونی کردن منازل با این مواد، حیوانات را از منزل خارج ، و بعد از تهویه ی مناسب ، به منزل باز گردند زیرا بوهایی که برای انسان به سختی قابل تشخیص است ، برای حیوانات به راحتی بیماری های تنفسی ایجاد می‌کنند و در کنار آن، لیس زدن این مواد باعث بروز علائم گوارشی مثل اسهال ، استفراغ ، درد های شکمی، افرایش ترشح بزاق و عدم درمان باعث درگیری های کبدی ، کلیوی و در نهایت حیوان تلف می‌شود . در صورت مشاهده ی مواد خورنده و شوینده روی پوست و اطراف دهان حیوان ، ابتدا پوست و اطراف دهان حیوان را تمیز کرده و به مراکز درمانی مراجعه کنید .

نتیجه گیری

در نهایت ، اصلی ترین راهکار جلوگیری از ابتلا به موارد مسمومیت در حیوانات، آگاهی صاحبین پت از مواد مسمومیت زا و در دسترس نبودن آن ها برای حیوانات خانگی است.غالب مسمومیت ها در زمان کوتاهی رخ می‌دهند در نتیجه ، زمان بندی و ارجاع سریع به مراکز درمانی دامپزشکی ، دو رکن اصلی جهت نجات حیوانات درگیر شده است که گاه همین رکن ، تفاوت بزرگی میان زنده ماندن و عوارض جبران ناپذیر برای حیوانات دارد .

قابل ذکر است از هرگونه اقدامات خودسرانه مانند دادن شیر ، انواع دانه های روغنی و غیره در زمان مصرف موارد ممنوعه ، اجتناب کنید .

مخصوص دامپزشکان

فلزات

روی

در صورت خورده شدن اجسام دارای فلز روی توسط حیوان ، اسید معده باعث آزاد سازی آرام روی موجود در ترکیب خورده شده می‌شود . اجسام فلزی به دلیل سنگین که دارند ، در fondus معده ته نشین شده و جابجایی زیادی ندارند و چون آرام آرام فلز جذب می‌شود ، علائم بالینی شامل اسهال ، استفراغ به مرور رخ می‌دهد . در چنین مواردی ، گراف بسیار کمک کننده خواهد بود و در صورت جسم فلزی در گراف ، خارج کردن جسم فلزی به روش آندوسکوپی یا Gastrotomy ، در دستور العمل کار قرار گیرد. در صورت جذب شدن فلز روی در بدن ، هپاتوتوکسیسیتی حاد ، ایکتر ، همولیز داخل عروقی ، هموگلوبینوریا رخ می‌دهد که حالت کشنده دارد.
از ترکیبات شلاته کننده فلزات مثل calcium EDTA , و کپسول های succimer استفاده شود . اما در نهایت ، این ترکیبات تنها می‌توانند تا مدتی وضعیت حیوان را پایدار نگه دارند و گزینه ی نهایی درمان ، جراحی هست .

سرب

سرب یک فلز نورو توکسیکانت است که علاوه بر آن باعث درگیری کلیه ها ، گلبول های قرمز می‌شود . از علائم نوروتوکسیک ، کوری ناگهانی حیوان است . در کنار آن ، اسپاسم عضلات گوارش و درد در معاینه ی پالپیشن، فلجی و تشنج شدید و ناگهانی است . تهیه ی گراف در کمک به تفریق این بیماری از دیستمپر راهگشاست .
آنتی دوت این فلز ویتامین B1 یا تیامین است که در کاهش علائم موثر است . از ترکیبات شلاته کننده فلزات مثل دی پنی سیلین آمین و succimer نیز می‌توان استفاده کرد .

گل ( weed )

مقدار سمیت گل ، مصارف تا ۳ تا گرم / کیلوگرم و در مصارف ۶ تا ۹ گرم / کیلوگرم کشندگی داره . علائم عصبی شامل دپرشن اولیه ، آژیته شدن حیوان ، و در مراحل آخر پارس مداوم و تحریک CNS است که با دیستمپر ممکن است اشتباه گرفته شود . در صورت بروز تشنج ، باز بودن راه های هوایی در اولویت است .
درمان : القای استفراغ در مراجعات زیر ۲ ساعت و استفاده از کپسول ذغال فعال ( هر ۶ الی ۸ ساعت تا ۵ روز ) و تک دوز مسهل سرم تراپی ، استفاده ار داروی های ضد استفراغ ( ondan seton 0/5 mg/kg) و استفاده از دارو های محافظ کبدی در اندیکاسیون درمان استفاده شود . در صورت تحریک پذیر بودن حیوان در اثر مصرف weed diazepam ( 0/25-0/5 mg/kg IV) یا chlorpromazine (0/5 -1 mg/kg IV) مصرف شود .

کوکائین

صداقت صاحب دام در موارد مسمومیت با مواد مخدر اولین و مهم ترین راهگشا برای درمان بیمار است .
درمان عموما علامتی است و استفاده از ضد تشنج ها ، سرم های اینترا لیپید ( ۱۰ و ۲۰ درصد ) و ذغال فعال در دستور کار قرار گیرد . سرم های اینترا لیپید به علت ماهیت چربی ، غالبا به ذرات کوکائین و مواد مخدر باند شده و از فعالیت در خون جلوگیری می‌کنند .

شیشه و آمفتامین

در درمان مسمومیت ناشی از آمفتامین ، در کنار سرم تراپی ،القای استفراغ واستفاده از ذغال فعال ، پایین نگه داشتن ضربان قلب مهم ترین رکن جلوگیری از تلف شدن حیوان است .

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی در دو دسته ی SSRI و SNRI ها طبقه بندی می‌شوند :

SSRI مانع بازجذب سروتونین و بالاماندن سطح سروتونین در بدن می‌شوند . مانند سرترالین و فلوکستین
SNRI باعث تحریک سیستم عصبی شده و سطح نور آدرنالین و اپی نفرین را بالا نگه میدارند . مثل ونلافاکسین .

هایپوگلایسمی ، میوگلوبین اورا، ترمور، و افزایش فشار خون از علائم مصرف دارو هستند . در ارجاعات زود هنگام ، القای استفراغ و gastric lavege و در ارجاعات دیر هنگام تر ، ( به علت عدم sedate بودن حیوان ) ، ترکیبات فنوتیازینی مثل اسپرومازین و در تاکی کاردی های شدید از لیدوکائین و پروپرانول استفاده شود.

مواد شوینده در مواجهه با شوینده‌های خورنده، نباید به‌صورت خودسرانه باعث استفراغ حیوان شد؛ زیرا برگشت دوباره ماده از مری می‌تواند آسیب مخاطی را شدیدتر کند. استفاده از ذغال فعال نیز گره گشا نیست . بهترین شیوه gastric lavage و استفاده از مسهل ( تک دوز ) و سرم تراپی است.

منابع
Clinical veterinary Adviser dogs and cats , Leah A.Cohn,Etienne cote
BSAVA common canine and feline poisons