مقدمه

گربه‌ای که چند دقیقه پیش طبیعی راه می‌رفت ممکن است ناگهان فریاد بکشد، روی زمین بیفتد و نتواند یک یا هر دو پای عقب را حرکت دهد. یکی از مهم‌ترین علل این وضعیت، گیرکردن لخته در انتهای آئورت و قطع خون‌رسانی به اندام است.

ترومبوآمبولی آئورت یا FATE بسیار دردناک و تهدیدکننده زندگی است. ماساژ پا، گرم‌کردن مستقیم یا صبر تا صبح درمان محسوب نمی‌شود.

پاسخ مستقیم

فلج یا ضعف ناگهانی پای عقب همراه با درد، پنجه سرد، رنگ‌پریدگی یا کبودی پد و تنفس سریع باید اورژانسی تلقی شود. گربه را با کمترین دست‌کاری داخل باکس قرار دهید و فوراً به مرکز درمانی ببرید.

به پا فشار ندهید، پد حرارتی نگذارید و آسپرین یا مسکن انسانی ندهید. این بیماری اغلب با کاردیومیوپاتی ارتباط دارد، اما ممکن است نخستین نشانه آشکار بیماری قلبی باشد.

لخته زینی چیست؟

لخته معمولاً در بخش چپ قلب تشکیل می‌شود. قطعه‌ای از آن جدا و همراه جریان خون وارد آئورت می‌شود. محل دوشاخه‌شدن آئورت برای خون‌رسانی پاهای عقب شبیه زین است و لخته ممکن است همان‌جا گیر کند.

قطع اکسیژن‌رسانی باعث درد شدید، سردی اندام، ضعف عصب و عضله و گاهی آسیب بافتی می‌شود. محل‌های دیگر نیز ممکن است درگیر شوند، بنابراین همیشه هر دو پای عقب گرفتار نیستند.

علائم کلاسیک

• فریاد یا میوی ناگهانی از درد
• کشیدن یک یا هر دو پای عقب
• ناتوانی در ایستادن
• پنجه سرد و پد رنگ‌پریده یا آبی
• نبض بسیار ضعیف یا غایب
• تنفس سریع یا دهان‌باز
• بی‌قراری، گازگرفتن دفاعی یا کاهش هوشیاری

ارتباط با بیماری قلبی

کاردیومیوپاتی می‌تواند دهلیز چپ را بزرگ و حرکت خون را کند کند. رکود خون، تغییر دیواره قلب و تمایل بیشتر به انعقاد، تشکیل لخته را آسان می‌کنند.

نبود سوفل بیماری قلبی را رد نمی‌کند. برخی گربه‌ها پیش از حادثه هیچ علامت مشخصی ندارند. پرکاری تیروئید، سرطان و بیماری‌های افزایش‌دهنده انعقاد نیز ممکن است نقش داشته باشند.

اقدام ایمن در خانه

• پیش از حرکت با اورژانس تماس بگیرید.
• گربه را با حوله و حداقل خم‌کردن پاها داخل باکس بگذارید.
• دمای محیط را طبیعی نگه دارید و گرمای مستقیم ندهید.
• هیچ داروی انسانی یا ضدلخته خودسرانه ندهید.
• درب باکس را در خودرو باز نکنید.

چرا ماساژ و گرما خطرناک‌اند؟

ماساژ لخته را به‌طور ایمن باز نمی‌کند و درد و آسیب عضله کم‌خون را افزایش می‌دهد. بازگشت ناگهانی خون به بافت آسیب‌دیده نیز می‌تواند پتاسیم و مواد مضر را وارد گردش خون کند. اندام کم‌خون گرما را طبیعی پخش نمی‌کند و پد حرارتی ممکن است سوختگی ایجاد کند.

تشخیص در درمانگاه

دامپزشک دمای اندام، رنگ پد، حرکت، حس درد و نبض فمورال را مقایسه می‌کند. داپلر وجود جریان خون را بررسی می‌کند. اکوکاردیوگرافی برای ارزیابی بیماری قلبی و گاهی دیدن لخته داخل قلب به کار می‌رود.

آزمایش خون برای بررسی پتاسیم، اسیدوز، آسیب عضله، کلیه و وضعیت عمومی انجام می‌شود. رادیوگرافی قفسه سینه می‌تواند نارسایی قلب و مایع ریه را نشان دهد.

درمان

کنترل سریع درد نخستین اولویت است. در صورت نارسایی قلبی، اکسیژن و داروهای مناسب افزوده می‌شوند. داروهای ضدپلاکت یا ضدانعقاد برای کاهش رشد یا تشکیل لخته جدید تجویز می‌شوند.

داروهای قوی حل‌کننده لخته برای همه گربه‌ها مناسب نیستند و می‌توانند خونریزی و آسیب بازگشت خون ایجاد کنند. انتخاب درمان باید براساس زمان شروع، وضعیت قلب، شدت درگیری و امکانات مرکز انجام شود.

پیش‌آگهی و پیگیری

پیش‌آگهی به درگیری یک یا دو پا، دمای اندام، وجود حرکت و حس عمیق، نارسایی قلب، پتاسیم و پاسخ به درمان بستگی دارد. برخی گربه‌ها حرکت را بازمی‌یابند، اما خطر مرگ مرحله حاد و عود وجود دارد.

پس از ترخیص باید تنفس هنگام خواب، دمای پنجه، رنگ پد، زخم ناشی از کشیدن پا و مصرف دارو ثبت شود. ظرف خاک کم‌ارتفاع و کف غیرلغزنده کمک‌کننده‌اند.

مثال عملی

گربه‌ای هشت‌ساله پس از پریدن از مبل فریاد می‌کشد و پاهای عقب را می‌کشد. صاحب متوجه می‌شود پنجه‌های عقب سردتر از پنجه جلو هستند. او به‌جای ماساژ، گربه را با حداقل حرکت به اورژانس می‌برد. داپلر نبود جریان و اکو بزرگ‌شدن دهلیز چپ را نشان می‌دهد.

اشتباهات رایج

• صبر تا صبح
• نسبت‌دادن علائم به گرفتگی عضله
• ماساژ پا
• استفاده از پد حرارتی
• دادن آسپرین انسانی
• آزمایش پا با کشیدن و خم‌کردن
• نادیده‌گرفتن تنفس سریع
• قطع خودسرانه داروی ضدلخته

پرسش‌های متداول

آیا لخته آئورت همان سکته مغزی است؟ خیر؛ در نوع زینی، شریان خون‌رسان پاها مسدود می‌شود.

آیا گربه حتماً پاهایش را از دست می‌دهد؟ خیر، اما شدت آسیب متفاوت است و ارزیابی فوری لازم است.

آیا می‌توان پیشگیری کرد؟ همه موارد قابل پیشگیری نیستند. برای گربه قلبی پرخطر ممکن است داروی پیشگیرانه تجویز شود.

آیا پنجه را گرم کنیم؟ گرمای مستقیم توصیه نمی‌شود و تنظیم دما باید کنترل‌شده باشد.

جمع‌بندی

فلج ناگهانی پای عقب در گربه یک وضعیت منتظر بمانیم نیست. درد، سردی پنجه و تنفس سریع باید احتمال انسداد شریانی را مطرح کند. انتقال فوری با کمترین دست‌کاری مهم‌ترین اقدام صاحب حیوان است.