ایگوانا ، خزنده ای با نیاز های متفاوت و عجیب

وقتی برای اولین بار یک ایگوانا را می‌بینیم، ظاهر متفاوتش احتمالاً بیشتر از هر چیز دیگری توجه ما را جلب می‌کند؛ پوستی پوشیده از فلس، دمی بلند و انگشتانی با چنگال‌های تیز. شاید به همین دلیل باشد که ایگوانا برای بسیاری از افراد، بیشتر شبیه یک موجود تاریخی به نظر می‌رسد تا یک حیوان خانگی.

اما پشت این ظاهر عجیب، حیوانی با نیازهایی کاملاً متفاوت از سگ و گربه قرار دارد. ایگوانا برای سالم ماندن، فقط به یک ظرف غذا و فضای مناسب برای زندگی نیاز ندارد؛ دما، رطوبت، نور، اشعه UVB، ترکیب رژیم غذایی و حتی میزان برخی مواد مغذی موجود در غذا، همگی می‌توانند بر رشد و سلامت این خزنده تأثیر بگذارند. برهم خوردن تعادل در جیره غذایی نیز می‌تواند حیوان را مستعد ابتلا به بیماری‌های متابولیک کند.

در ادامه با «باپت» همراه باشید تا به مهم‌ترین نیازهای ایگوانا برای نگهداری در منزل بپردازیم.
ایگوانا دارای گونه‌ها و نژادهای گوناگونی است، اما در این مقاله منظور از «ایگوانا» عمدتاً ایگوانای سبز است.

نکات کلی درباره ایگوانا

ایگوانا خزنده‌ای خونسرد، گیاه‌خوار و تخم‌گذار است. زیستگاه طبیعی آن عمدتاً مناطق گرمسیری، مرطوب و پرآب است و برای افرادی که دوست دارند دائماً شاهد تحرک حیوان خانگی خود باشند، ممکن است حیوانی نسبتاً کم‌تحرک به نظر برسد.

فعالیت‌های ایگوانا در طول روز عمدتاً شامل بالا رفتن از درختان، شنا کردن، تغذیه و پنهان شدن میان پوشش گیاهی است.

رشد کامل ایگوانا معمولاً طی ۲ تا ۳ سال انجام می‌شود. حداقل طول عمر آن حدود ۱۵ سال است که در صورت فراهم بودن شرایط مناسب نگهداری، می‌تواند افزایش یابد.

لوازم لازم برای نگهداری ایگوانا

یکی از ضروری‌ترین وسایل برای نگهداری ایگوانا، تهیه یک محفظه شیشه‌ای مناسب، مشابه آکواریوم، است. ایگوانا به فضایی نیاز دارد که بتواند در آن حرکت کند، بالا برود و در صورت نیاز پنهان شود.

ابعاد محفظه برای سال اول حدود ۶۰ × ۹۰ سانتی‌متر با ارتفاع ۶۰ سانتی‌متر پیشنهاد می‌شود و برای ایگوانای بالغ، محفظه‌ای بسیار بزرگ‌تر مورد نیاز است.
در محفظه باید ظرف آب و غذا، یک ظرف آب با دیواره کوتاه برای آبتنی و همچنین محلی امن برای پنهان شدن حیوان قرار داده شود.

ایگواناهای سبز می‌توانند به طول بسیار زیادی برسند و در برخی موارد طول بدن به همراه دم آن‌ها تا حدود ۱۸۵ سانتی‌متر نیز گزارش شده است!

تغذیه

ایگوانای سبز به‌طور طبیعی گیاه‌خوار است و غذای آن باید بیشتر شامل سبزی‌های برگ‌دار و گیاهان متنوع مثل برگ و گل کدو ، برگ قاصدک و برگ شلغم وغیره است .

دریافت کافی فیبر و کلسیم برای سلامت دستگاه گوارش و استخوان‌ها اهمیت زیادی دارد. در مقابل، مصرف زیاد خوراکی‌های شیرین و پرقند مثل انبه خربزه می‌تواند به سلامت و عملکرد طبیعی بدن ایگوانا آسیب بزند. بنابراین، یک رژیم متنوع، متعادل و سرشار از سبزیجات، بهترین انتخاب برای تغذیه این خزنده است.

کاهو و گوجه‌فرنگی انتخاب‌های مناسبی برای تشکیل بخش اصلی رژیم غذایی ایگوانا نیستندو میوه هایی مثل آووکادو ، ریواس و سیر و پیاز حتی می‌توانند سمی باشند.

با رشد حیوان، اندازه قطعات میوه و سبزیجات نیز باید متناسب با اندازه دهان و بدن آن افزایش پیدا کند.

دما و نور

از آنجا که ایگوانا موجودی خونسرد است، تنظیم دمای بدن آن به دمای محیط وابسته است و فراهم کردن یک منبع گرمایی مناسب برای آن ضروری است.

در صورت امکان، باید شرایطی فراهم شود که حیوان بتواند از نور طبیعی خورشید بهره‌مند شود؛ البته تابش مستقیم نور خورشید از پشت شیشه، جایگزین مناسبی برای دریافت نور طبیعی نیست.

دمای مناسب محیط برای ایگوانا حدود ۲۲ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است.

برای ایگواناهایی که امکان دریافت نور طبیعی مناسب ندارند، استفاده از لامپ‌های UVA و UVB در محفظه ضروری است.

ایگواناهای جوان، به‌خصوص نوزادان، به تأمین گرمای مناسب نیاز بیشتری دارند. نحوه قرارگیری منبع گرما و نور باید به‌گونه‌ای باشد که حیوان بتواند در صورت نیاز از منبع گرما فاصله بگیرد و امکان تنظیم دمای بدن خود را داشته باشد.

عدم تأمین دمای مناسب می‌تواند باعث اختلال در فرایندهای طبیعی بدن، از جمله هضم غذا، شود. همچنین نگهداری حیوان در محیطی تاریک و بدون چرخه مناسب نور و تاریکی می‌تواند بر رشد و سلامت طبیعی آن تأثیر منفی بگذارد.

رطوبت

رطوبت توصیه‌شده برای گونه‌های گرمسیری حدود ۷۵ تا ۸۵ درصد است.

برای افزایش رطوبت داخل محفظه می‌توان از کاسه‌های آب بزرگ، خزه اسفاگنوم مرطوب و سیستم‌های مه‌پاش استفاده کرد.

استفاده از رطوبت‌سنج در داخل محفظه برای پایش میزان رطوبت ضروری است. تأمین رطوبت مناسب به حفظ وضعیت آب بدن حیوان و پیشگیری از کم‌آبی کمک می‌کند.

بستر

کف محفظه را می‌توان با بسترهای مختلف پوشاند. با این حال، انتخاب بستر مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخی بسترها در صورت بلعیده شدن می‌توانند باعث مشکلات گوارشی یا انسداد شوند.

استفاده از کاغذ یا روزنامه می‌تواند گزینه‌ای ساده و کم‌هزینه باشد. اما بهتر است از بسترهایی که احتمال بلعیدن آن‌ها و ایجاد انسداد وجود دارد، اجتناب شود.

بستر های مناسب شامل مالچ های سرور ، سنگ های نسبتا ریز ( نه خیلی ریز که توانایی خورده شدن داشته باشند ) و تکه های چوب ( نه حالت براده ای ) است . استفاده از براده های چوب حیوان را مستعد بیماری های گوارشی و انسداد ها و بیماری های تنفسی می‌کنند .

ایگواناها علاقه زیادی به بالا رفتن و صخره‌نوردی دارند؛ بنابراین بهتر است شاخه‌ها یا تکه‌های چوب محکم و ایمن در محفظه قرار داده شود تا حیوان بتواند از آن‌ها برای بالا رفتن و فعالیت استفاده کند.

مخصوص دامپزشکان

بیماری متابولیک استخوان (MBD)

یکی از مهم‌ترین بیماری‌های متابولیک در ایگواناها، بیماری متابولیک استخوان یا Metabolic Bone Disease (MBD) است.

این بیماری می‌تواند در اثر عدم تعادل کلسیم و فسفر در جیره غذایی، دریافت ناکافی کلسیم، کمبود اشعه UVB و همچنین نامناسب بودن دمای محیط ایجاد شود. در ماده‌ها، به‌ویژه در دوره‌های افزایش نیاز کلسیم، اهمیت این مسئله بیشتر است.

در جیره غذایی ایگوانا، نسبت کلسیم به فسفر باید مناسب باشد و معمولاً نسبت Ca:P حدود ۲:۱ توصیه می‌شود.

تابش مناسب اشعه UVB در پوست باعث تبدیل پیش‌سازهای ویتامین D به فرم فعال و در نهایت افزایش جذب کلسیم از دستگاه گوارش و تنظیم متابولیسم کلسیم می‌شود.

یکی از نخستین نشانه‌های MBD ممکن است در فک‌ها مشاهده شود؛ به‌طوری که استخوان فک از حالت طبیعی و سفت خود خارج شده و حالت نرم و لاستیکی پیدا می‌کند.

علائم بالینی می‌توانند شامل ضعف و بی‌حالی، کاهش رشد، اختلالات اسکلتی، شکستگی‌های پاتولوژیک و استئودیستروفی فیبری استخوان‌های بلند و فک پایین باشند.

درمان به شدت بیماری و وضعیت بیمار بستگی دارد و می‌تواند شامل اصلاح رژیم غذایی، تأمین کلسیم، اصلاح شرایط نگهداری و تأمین مناسب UVB باشد. در موارد شدید، مکمل‌درمانی و کلسیم‌درمانی تحت نظر دامپزشک ضروری است.

نتیجه گیری

ایگوانا شاید در نگاه اول حیوانی مقاوم و کم‌دردسر به نظر برسد، اما واقعیت این است که نگهداری صحیح از آن نیازمند توجه به جزئیاتی است که در بسیاری از حیوانات خانگی اهمیت کمتری دارند. دما، رطوبت، نور UVB، تغذیه متعادل و فضای مناسب، همگی در سلامت و رشد طبیعی این خزنده نقش مهمی دارند.

بسیاری از بیماری‌هایی که در ایگواناها مشاهده می‌شوند، نه به دلیل یک عامل ناشناخته، بلکه در نتیجه اشتباهات ساده در نگهداری و تغذیه ایجاد می‌شوند؛ بنابراین، نگهداری از ایگوانا تنها به فراهم کردن یک محفظه و غذا محدود نمی‌شود؛ بلکه باید محیطی تا حد امکان نزدیک به نیازهای طبیعی این حیوان برایش فراهم کنیم.

منابع:
کتاب راهنمای کاربردی نگهداری و بیماری‌های خزندگان، نوشته دکتر سجاد مهاور و امیرمحمد شبانه‌مقدم.

Formation and Replacement of Bone and Tooth Mineralized Tissues in Green Iguanas (Iguana iguana) Revealed by In-Vivo Fluorescence Marking — 2023.