راهنمای نگهداری از خرگوش‌ها ، موجوداتی کوچک و دوست داشتنی اما آسیب پذیر

معرفی کلی خرگوش‌ ها

خرگوش های اهلی ، متعلق به دسته از موجودات به نام لاگومورف ها هستند . برخلاف تصور عامه ی مردم خرگوش ها در دسته بندی جوندگان قرار نمیگیرند و در دسته ی جداگانه ای به نام لاگومورف ها طبقه بندی می‌شوند.

بیش از ۵۰ گونه ی اصلی از خرگوش های اهلی ‌وجود دارد.

خرگوش ها بر اساس جثه تقسیم بندی می‌شوند :

• خرگوش کوچک جثه مثل مینی لوپ و داچ
• خرگوش با جثه ی متوسط مثل رکس و آنگورا
• خرگوش بزرگ جثه مثل بریتیش جاینت و انگلیش لوپ

عمده ی خرگوش هایی که در ایران نگهداری و پرورش داده می‌شوند خرگوش های دورگه، لوپ و هلندی کوتوله هستند در نتیجه عمده مطالب ذکر شده در این مقاله متعلق به این نژاد ها خواهد بود.

با باپت همراه باشید تا در این قسمت در مورد نکات اصلی شرایط نگهداری ، تغذیه و پرورش خرگوش هارا با هم بررسی کنیم.

۱- پرورش و نگهداری

۱-۱ اندازه و محیط قفس

ارتفاع قفس باید بگونه ای باشد که گوش های خرگوش در حالت ایستاده با سقف قفس برخورد نداشته باشد و فضای لازم جهت فعالیت های بدنی ، خواب ، استراحت و تغذیه و دفع مواد را داشته باشد .

خرگوش های محصور در قفس باید روزانه ۳ الی ۴ ساعت فعالیت بدنی داشته باشند اما باید در این زمان مراقب خرگوش ها باشید تا از جویدن موارد سمی و ممنوعه مثل سیم ها ، فرش ، میل و غیره ممانعت به عمل آید.

قفس باید روزانه تمیز شود تا مواد زائد از آن پاک شود . از آب گرم یا محلول رقیق شده ی سفید کننده همراه با آب گرم با نسبت ۱ به ۳۲ ، استفاده کنید .

بعد از ضد عفونی با محلول سفید کننده قفس باید خشک ، فاقد هرگونه بو باشد ، آن وقت خرگوش می‌تواند وارد قفس شود . در غیر این صورت امکان بروز علائم تنفسی ، گوارشی بالا می‌رود .

۱-۲ دما و رطوبت

خرگوش ها نسبت به افرایش و کاهش دما بسیار حساس هستند و باید در میانگین دمایی ۱۵ تا ۲۰ درجه نگهداری شوند . محیط زندگی خرگوش نیازمند رطوبت بالایی نیست و در رطوبت های بالا مستعد ابتلا به مشکلات پوست و مو می‌شوند . رطوبت ۳۰ تا ۵۰ درصد رطوبتی ایده آل برای زندگی آن هاست .

۱-۳ روشنایی

بیشتر تغذیه  خرگوش ها حداقل بعد از ظهر تا عصر رخ می‌دهد.

خرگوش ها در حد فاصل  جست ‌ و جوی غذا غالبا مدفوع تولید می‌کنند .

خرگوش های ماده ای که برای توله کشی و تولید مثل به کار میروند ، باید ۱۴ الی ۱۶ ساعت روشنایی داشته باشند .

۱-۴ بستر

کف قفس خرگوش نباید لغزنده باشد .

در نتیجه از پوشال یا علوفه می‌توان در کف قفس استفاده کرد تا از هرگونه آسیب جلوگیری کند .

در مواردی استفاده از حوله نیز می‌تواند مفید باشد به شرط آنکه محیط زیر حوله سر نباشد تا حوله هنگام حرکت خرگوش جمع شود .

۱-۵ لوازم جانبی و اسباب بازی

بسیاری از اسباب بازی های پرندگان و گربه ها برای خرگوش و بعضا سایر جوندگان قابل استفاده می‌باشد و علت آن ، قابلیت جوندگی بالای خرگوش هاست .

بهترین جنس اسباب بازی ها ، جنس چوبی است .

اسباب بازی های فلزی و یا فلز اندود یا همراه با روکش فلزی  به هیچ عنوان نباید در دسترس آن ها قرار بگیرد زیرا که مسمومیت زا هستند .

از وسایل بازی دیگر می‌توان به دایره های چرخان برای تخلیه انرژی ، مسیر های لوله ای شکل برای تخلیه انرژی و فعالیت بدنی استفاده کرد .

۲- تغذیه ی خرگوش ها ، باید ها و نباید ها

۲-۱ جیره غذایی

ایده آل ترین جیره غذایی برای خرگوش ها علوفه می‌باشد . خرگوش ها قابل آموزش هستند تا از جعبه مخصوص علوفه یا روزنامه استفاده کنند . جیره غذایی باید خشک و خشبی باشد. از دادن علوفه های دارای رطوبت زیاد و خیس خودداری کنید. در کنار علوفه ، از از سبزیجات مثل کاهو در جیره غذایی کم استفاده شود وگرنه باعث اسهال می‌شود ، چغندر ، جعفری ، کاسنی و شلغم استفاده کرد .

آب باید همواره در دسترس خرگوش باشد چرا که خرگوش ها به محرومیت از آب بسیار حساس اند .

نکات پیشگیری کننده

برخلاف سایر موجودات مثل سگ و گربه ، خرگوش ها واکسن تاییده شده ای ندارند و طبق همیشه ، توصیه به معاینات بالینی سالانه است . خرگوش های بالای ۴ سال ، بهتر است سالی ۲ الی ۳ بار توسط دکتر دامپزشک معاینه شوند . عقیم سازی برای جلوگیری از بروز رفتار های تهاجمی و آبستنی های کاذب  و نیز ابتلا به سرطان ها و تومور های تناسلی توصیه می‌شود.

حمل و نقل و مقید سازی

خرگوش ها دارای عضلات قوی و استخوان های باریکی هستند . در نتیجه به هنگام جابجایی ، حمل و نقل به مراکز درمانی و موارد دیگر ، مراقب استخوان آن ها باشیم تا دچار ضرب و شکستگی نشوند.

بهترین راه برای حمل و نقل آن ها به مراکز درمانی ، استفاده از کوله و باکس های مخصوص خرگوش یا بردن خرگوش به همراه قفس محل زندگی است تا استرس کمتری را متحمل شوند .

برای مقید سازی آن ها می‌توان از روش پیچاندن پتو یا حوله به دور بدن خرگوش استفاده کرد .

این روش باعث کاهش جراحات توسط خرگوش روی میز معاینه می‌شود و از سر خوردن آن ها جلوگیری می‌کند .

نتیجه گیری

با رعایت قوانین مربوط به مراقبت و نگهداری  طول عمر خرگوش ها به طور چشمگیری افرایش پیدا می‌کند.

خرگوش ها نسبت به کاهش قند خون بسیار حساس هستند و در صورت اتمام غذا و آب و عدم توجه و رسیدگی ، به سرعت تلف می‌شوند و حتی فرصت رساندن به مراکز درمانی نیز نخواهید داشت !!

گاهی تصور می‌شود با برآورده کردن نیاز های اولیه زندگی خرگوش ها ، موردی برای نگرانی وجود ندارد اما نکته ی مهم این است که خرگوش ها نیازمند توجه و بازیگوشی و فعالیت روزانه نیز هستند.

در نتیجه با مراقبت دائمی از خرگوش ها ، زندگی ای شاداب و مفرح برای آن ها فراهم کنیم.

---

نکات تخصصی تر مخصوص دامپزشکان

از مهم ترین بیماری هایی که در خرگوش هایی که به صورت دسته جمعی ‌و کلونی نگهداری می‌شوند به وجود می آید ، پاستورلوز است.

بیماری پاستورلوز از یک باکتری گرم مثبت ، فاقد اسپور ، بی هوازی اختیاری به نام پاستورلا مولتی سیدا ایجاد می‌شود .

بیماری به دو شکل مزمن و حاد دیده می‌شود .

علائم بالینی

این بیماری با ترشحات چرکی از بینی ، عطسه و سرفه، التهاب پرده جنب ، عفونت گوش میانی ، علائم عصبی همراه است.

ضعف و بی اشتهایی نیز  در حیوانات مبتلا گزارش شده است .

در تشخیص های اولیه ، به علت اینکه بیماری های دندانی نیز می‌توانند باعث چرک و التهاب و قرمزی شوند ، از پاستورلا تفریق داده شوند.

در گراف تهیه شده از حیوانات مبتلا به پاستورلا ، تغییرات بافت نرم در سینوس ها ( ضخیم شدن مخاط ، ادم بافت نرم و کدورت سینوس ها ) و ریه ها قابل مشاهده است.

راه های انتقال

انتقال بیماری از طریق تماس مستقیم با حیوانات آلوده و وسایل رخ می‌دهد. باکتری از طریق دستگاه تنفس تنفس وارد بدن حیوان می‌شود و در صورتی که دستگاه ایمنی پاسخ مناسبی نداشته باشد، باکتری شروع به رشد می‌کند .

تغییرات دمایی ، حضور خرگوش های ناقل، بهداشت نامناسب و سن از فاکتور های اصلی مستعد کننده ی افرایش لود بیماری است .

درمان

درمان باید بر اساس کشت و آنتی بیوتیک تراپی انجام گیرد .

انروفلوکساسین ( ۵ میلی گرم / کیلوگرم خوراکی هر ۱۲ ساعت ) تا ۱۴ روز

پنی سیلین (۲۴ هزار واحد / کیلوگرم زیر جلدی یا داخل عضلانی )

کلرامفنیکل ( ۵۰ میلی گرم / کیلوگرم خوراکی هر ۱۲ ساعت ) قابل انجام است .

آبسه های ناشی از پاستورلا در هر جایی از بدن قابل مشاهده هستند.

پاستورلا در اغلب موارد به سختی به درمان پاسخ می‌دهد و پروگنوز خوبی ندارند