خطری پنهان در آشپزخانه؛ وقتی تفلون جان پرندگان را تهدید می‌کند!!

خطری که احتمالا در آشپزخانه خانه شما باشد!!

از ساده ترین وسایلی که شاید به ذهنتان خطور نکند، مسمومیت با قابلمه های تفلون و ظروف نچسب در پرندگان است .

اما چرا برخی ظروف نچسب ممکن است برای پرندگان خطرناک باشند؟

چرا گرم‌شدن بیش‌ازحد ظروف دارای پوشش PTFE اهمیت دارد؟

و چرا وجود این بخارات خطری جدی برای پرندگان کوچک جثه، از جمله مرغ عشق و عروس هلندی، بسیار جدی است؟

با باپت همراه باشید .

هنگام آشپزی در منازل ، قسمتی از قابلمه ها و ظروف حاوی تفلون نیز بخار شده و وارد فضای آشپزخانه ، خانه و در نهایت محیط زندگی پرنده می‌شود

نکته ی حائز اهمیت این است که خطر اصلی مربوط به استنشاق محصولات حاصل از تجزیه حرارتی ( پلی تترا فلوئورو اتن ) PTFE یا عامیانه همان تفلون است .

فقط قابلمه و ماهیتابه نیستند؛ شناسایی بهتر منابع پنهان حاوی تفلون

بجز قابلمه ها و ظروف حاوی تفلون که پیشتر در مورد آن ها صحبت شد ، PTFE در مواد دیگری چون

۱- برخی دستگاه های پخت و گرمکن

۲- برخی ساندویچ‌سازها و گریل‌های برقی

۳- قطعات خاص در بعضی وسایل گرمایشی یا تجهیزات صنعتی مثل هیتر های برقی و المنت های حرارتی ، بخاری های برقی فن دار

نیز یافت می‌شود .

در این موارد نوع پوشش ماده ی مصرفی از بروشور آن و یا جنس ترکیبات نوشته شده روی بسته بندی محصول از قبل خوانده شود تا با اطمینان خاطر پیش دامپزشک مراجعه بفرمایید.

علائم مسمومیت با تفلون

علائم مسمومیت در تمامی پرندگان یکسان نیست . گونه های بزرگ جثه مثل کاسکو و کاکادو ها معمولا مقاوم ترند . گونه های ریز جثه مثل عروس هلندی و مرغ مینا به دلیل متابولیسم سریع تر نسبت به پرنده های بزرگ جثه ، بخارات سمی سریع تر در بدن جذب شده و زود تر علائم بالینی از خود نشان می‌دهند .

اما به طور کلی ، جثه ی پرنده ( بسته به نژاد ) ، سن ، مدت زمان درگیری با بخارات سمی و غلطت بخارات در محیط ، عوامل تعیین کننده برای بروز علائم هستند .

اما به طور کلی علائم در دسته های

علائم تنفسی

• تنفس با دهان باز
• خس‌خس یا صداهای غیرطبیعی تنفس
• تقلا و تلاش برای نفس کشیدن
• مشاهده ی خارج شدن مواد آبکی و بعضا همراه با خون از دهان و تنفس

علائم عصبی

• تلوتلوخوردن
• عدم تعادل در ایستادن و نشستن
• کاهش سطح هوشیاری و کاهش پاسخ به محرک های محیطی

و در نهایت بسته به شدت درگیری ،مرگ ناگهانی را به همراه خواهد داشت .

چرا بخارات تفلون می‌توانند در مدت کوتاهی جان پرنده را بگیرند؟

دستگاه تنفسی پرندگان با پستانداران تفاوت های اساسی دارد. پرندگان علاوه بر شش ها ، دارای ساختار هایی به نام کیسه های هوایی هستند و این کیسه ها ، سیستم تنفسی را برای پرندگان کارآمد تر ، سبک تر شدن وزن پرنده خصوصا پرندگان پروازی و نیز ، آسیب پذیر تر شدن پرنده نسبت به سموم و مواد استنشاقی است .

در نتیجه ، با قرار گرفتن پرنده در محیط هایی که حاوی بخارات حاصل از سوختن تفلون است ، فضای درون ریه و کیسه های هوایی از این گاز ها پر شده و امکان تبادل گاز های اصلی تنفسی ( اکسیژن و کربن در دی اکسید ) را دچار اختلال شدید می‌کند. و در مدت زمان کوتاهی آسیب مستقیم به بافت ریه ، نارسایی قلبی ، مشکلات حرکتی و عصبی و در نهایت مرگ پرنده را به همراه خواهد داشت .

اقدامات لازم بعد از قرار گرفتن پرنده در معرض بخارات تفلون

منبعی را که احتمال می‌دهید این بخارات سمی را تولید می‌کند خاموش کرده و سریعا پرنده را از محیط خارج کرده یا از تهویه ی قوی استفاده کنید .

تماس فوری با مراکز درمانی دامپزشکی ، حتی اگر علائم هنوز شروع نشده اند . پرندگان به دلیل ماهیت ظریفی که دارند ، در مدت زمان اندکی از بین میروند حتی قبل از آنکه شما فرصت نجات آن هارا داشته باشید !!

از درمان های خانگی و خودسرانه جدا پرهیز کنید. ممکن است وضعیت حیوان در شرایط بد تری قرار بگیرد و فرصت اقدامات درمانی را نیز سلب کند .

چگونه خانه را برای پرنده‌مان ایمن‌تر کنیم؟

برای شما صاحبین پرنده :

• از گرم شدن بیش از حد ظروف دارای این پوشش جلوگیری کنید .
• پرنده را در معرض بخارات آشپزخانه و آشپزی قرار ندهید .
• از ایمن بودن لامپ ها و وسایل گرمایشی محیط زندگی پرنده اطمینان حاصل فرمایید.
• از قرار دادن قفس پرنده در محیط آشپزخانه جدا خودداری فرمایید .
• برای تهویه ی محیط آشپزخانه برنامه جدی داشته باشید.
• پرنده در طول روز مدت زمان اندکی ( حد فاصل یک الی دو ساعت ) را بیرون از قفس بگذراند تا با پرواز نتواند خود را به محیط آشپزخانه برساند .

نتیجه گیری

سخن آخر این است که همواره علائم تهدید کننده ی حیات این موجودات دوست داشتنی نه موجودات میکروسکوپی مانند باکتری و ویروس و نه انتقال آلودگی از انسان یا سایر موجودات بلکه در منزل شما و محل زندگی آن هاست .

دو چندان شدن اهمیت موضوع مسمومیت، سرعت بالای جذب ماده ی سمی به دلیل متابولیسم بالای پرندگان و محدود بودن اقدامات درمانی در فاز های حاد است . دور نگه داشتن پرندگان از محیط آشپزخانه ، توجه به ایمنی وسایل گرمایشی اقدامات بسیار ساده اما مهم برای نجات جان پرندگان است .

گاها یک تصمیم آگاهانه می‌تواند تفاوت میان زندگی و مرگ برای آن ها باشد.

مواردی که داخل قفس و محیط پیرامون پرنده هستند ، ممکن است الزاما از جنس تفلون و یا مواد مشتقات حاصل از آن نباشند و ماهیت فلزی داشته باشند .

مسمومیت با فلزات که ناشی از نوک زدن به اسباب بازی های دارای ماهیت فلزی ، لوستر و حتی ساعت روی دست شما حاصل شود ، از موارد حائز اهمیت در خصوص نگهداری از پرندگان مطرح می‌شود .

موضوع مهمی که در صورت عدم رسیدگی منجر به تلف شدن پرنده می‌شود .

در مقالات بعدی به این موضوع بیشتر خواهیم پرداخت .

---

مخصوص دامپزشکان

نگاهی تخصصی به مسمومیت با PTFE در پرندگان

پاتوژنز و مکانیسم اثر سم در بدن پرندگان:

۱- تجزیه حرارتی PTFE و تولید گاز های حاوی فلوئور

۲- آسیب سریع و حاد به سیستم تنفسی

۳- ادم و خونریزی ریوی

۴- ناهماهنگی حرکتی ناشی از درگیری سیستم عصبی

۵- افزایش ریسک آریتمی ، نارسایی قلب و در نهایت مرگ حیوان

تظاهرات بالینی

حیوان مراجعه کرده به مراکز درمانی حاوی علائمی چون

• ضعف
• دیس ‌پنه
• ضربان صلب کوبشی و بالا
• بعضا تشنج و کما

و در نهایت مرگ ناگهانی است

وجود علائم عصبی لزوماً به معنای اثر مستقیم سم بر دستگاه عصبی نیست؛ اختلال شدید اکسیژن‌رسانی و عوارض سیستمیک نیز می‌توانند در بروز این نشانه‌ها نقش داشته باشند.

شدت و سیر پیشرفت بیماری وابسته به گونه ، مدت زمان مواجهه با عامل دارد .

پرنده های بزرگ جثه معمولا مقاوم ترند.

یافته های کالبدگشایی حاکی از احتقان بافت ریه ، Pulmonary edema خونریزی ریوی است .

در لیست تشخیص تفریقی باید استشاق دود حاصل از آتش سوزی یا سوختن مواد گوناگون ، درگیری بیماری های قلبی یا سیستمیک که می‌تواند با اختلالات تنفسی نیز همراه باشد و سایر علل ایجاد کننده ی مشکلات حاد ریوی با مسمومیت ناشی از تفلون تمیز داده شوند .

اندیکاسیون درمان

برای مسمومیت با بخارات تفلون، پادزهر اختصاصی اثبات‌شده‌ای در دسترس نیست و درمان عمدتاً بر حذف مواجهه و حمایت از عملکردهای حیاتی متمرکز است.

اکسیژن درمانی ، استفاده از داروهای ضد التهاب مثل دگزامتازون استشاقی و داروهای برونکودیلاتور در کاهش علائم نتایج امیدوار کننده ای داشته است .

مایع درمانی نیز می‌تواند به دفع سریع تر سموم از بدن کمک شایانی داشته باشد .

تا حد امکان محیط پرنده دور از استرس باشد و از انجام اقداماتی که پرنده را به تقلا کردن و بال زدن تشویق کند دوری کنید.

هنگام مراجعه پرنده با چنین علائمی بعد از ارزیابی شرایط کلی پرنده ، پروگنوز مناسب را به صاحب حیوان اعلام کنید .

منابع

Polytetrafluoroethylene toxicosis in recently hatched chickens (Gallus domesticus)-2012

Avian toxicoses: a review, Alessandro Vetere-2025

بیماری های متداول پرندگان زینتی

نوشته دکتر کمیل بزرگ زاده ،سینا سلاجقه ، نگین مهدوی ، آرمین آقایی